Category Archives: De tafel van Hannah Arendt

De dag van de democratie: over participatie en de afschaffing van de opkomstplicht.

Op 13 oktober 2024 vonden de lokale verkiezingen plaats. Maar in tegenstelling tot vorige edities is er nu geen opkomstplicht meer. Dit brengt heel wat vragen met zich mee.

Zal een deel van de bevolking de stembusslag aan zich voorbij laten gaan?
En zo ja, welk deel is dat dan?
Hoe overtuigen we zoveel mogelijk mensen om toch hun stem uit te brengen?
Wat zullen de gevolgen zijn voor het draagvlak voor lokaal beleid?
Hoe kunnen we onze democratie vormgeven zodat iedereen eraan wil deelnemen?

Op maandag 9 september 2024 probeerden Sofie Hennau (UHasselt), Bram Wauters (UGent) en Sofie Marien (KULeuven) antwoorden te formuleren op al deze vragen. 

Hun bijdragen kunt u hieronder lezen.

Event Dag van de democratie 20240909 pptDownloaden

–

–

Over polarisatie, middenveld en de theorie van het verschil

In onze derde activiteit bogen we ons in een open samenwerkingsverband met Beweging.net en Oikos over polarisatie de rol van het middenveld en de theorie van het verschil met:

Marjan Verplancke, coördinator vorming en publiekswerking bij het Hannah Arendt Instituut.

Marjan Verplancke coördineert het luik vorming en publiekswerking binnen het Hannah Arendt Instituut. Haar expertise ligt in het domein van burgerschapseducatie rond thema’s als leren uit het verleden, bystandergedrag, asiel en migratie, propaganda en polarisatie. Vertrekpunt van haar bijdrage Tussen polarisatie en verbinding is dat democratie polarisatie nodig heeft. Alleen zo is sociale verandering mogelijk. Maar polarisatie kan ook grote schade aanrichten. Dat gebeurt als ‘wij’ en ‘zij’ elkaar niet langer zien als tegenstanders maar als morele vijanden. Hoe intenser de schadelijke polarisatie, hoe moeilijker het samen wonen, samen leren, samen werken. De verschillende facetten van polarisatie komen aan bod. Er wordt ook ingegaan op de verschillen tussen conflict en polarisatie, op waar polarisatie vandaan komt en hoe onze sociale identiteitsvorming samenhangt met ‘wij – zij’ denken. Tenslotte reikt Marjan Verplancke kaders en aanpakken aan om zinvol om te gaan met polarisatie.

Over polarisatie en verbinding.

Lezing polarisatie voor VVL Leuven.pptxDownloaden

Lies De Winter, Algemeen directeur Beweging.net

De zegen en de vloek van de middenveldvertegenwoordiger, praten we vandaag liever met individuen?

Lies De Winter is algemeen directeur van beweging.net. Met haar bijdrage Over de individualisering van het debat argumenteert ze dat politiek te belangrijk is om alleen aan politici te worden overgelaten. Met dit citaat bedoelt Hannah Arendt dat alle burgers deel uitmaken van de politiek, niet in de zin van partijpolitiek maar in de betekenis van ‘het beheren van een samenleving’.  In Vlaanderen is dit bijzonder goed georganiseerd dankzij een sterk middenveld. Maar dit wordt steeds meer in vraag gesteld. Is er nog ruimte tussen staat en markt? Is er nog plaats voor een collectief verhaal in tijden van individuele storytelling en sociale media? Lies De Winter pleit voor de herontdekking van het middenveld in een wereld die steeds minder ruimte laat voor een collectief georganiseerde stem.

POLITIEK IS TE BELANGRIJK OM OVER TE LATEN AAN POLITICIDownloaden

Rachida Lamrabet, juriste en schrijfster

De theorie van het verschil (naar Audre Lorde).

Rachida Lamrabet is juriste en schrijfster over De theorie van het verschil gebaseerd op een werk van  Audre Lorde. Diversiteit is een gegeven in Vlaamse steden maar dat wordt als bedreigend ervaren uit vrees om vervangen te worden: we hebben hier al te veel mensen die hier niet thuis horen, we moeten manieren zoek om dat terug te dringen om er nadien voor te zorgen dat iedereen ‘meer Vlaming’ wordt. Dat is een totale ontkenning van de creatieve functie van verschil in ons leven. Want verschil en frictie kunnen net de motor zijn die onze samenleving vooruit doet gaan. Dat diversiteit essentieel is voor een gezonde samenleving argumenteert de schrijfster Audre Lorde in The theorie of difference. Rachida Lamrabet pleit er voor om de kracht van diversiteit werkelijk aan te wenden door onder meer burgers effectief de ruimte te geven om politiek te handelen in een stad die het verschil niet marginaliseert en zich onvoorwaardelijk schaart achter mensenrechten.

De Theorie van het verschilDownloaden

De tafel van Hannah Arendt. Over polarisatie, middenveld en diversiteit

De tafel van Hannah Arendt? Het publieke domein is volgens Arendt de wereld voor zover die onze ‘gemeenschappelijke thuis’ vormt. Het is een plek die ons samenbrengt maar ook ‘verhindert dat we, bij wijze van spreken, over elkaar struikelen’. Samen leven betekent volgens Arendt dat zich tussen ons ’een wereld van dingen bevindt, zoals een tafel zich bevindt tussen diegenen die eraan hebben plaatsgenomen’.

Vanuit deze invalshoek nodigt Voorrang van Links, een open denkgroep mede opgericht door huidig burgemeester Mohamed Ridouani, u graag uit voor een beklijvende avond. Het programma omvat een inleiding, drie lezingen en een vraagronde. Er is bovendien gekozen voor een open en ruim samenwerkingsverband met:

– Marjan Verplancke, coördinator vorming en publiekswerking bij het Hannah Arendt Instituut:
Over polarisatie en verbinding.

– Lies De Winter, Algemeen directeur Beweging.net:
De zegen en de vloek van de middenveldvertegenwoordiger, praten we vandaag liever met individuen?

– Rachida Lamrabet, juriste en schrijfster:
De theorie van het verschil (naar Audre Lorde).

Einde voorzien omstreeks 22:00. Napraten kan in het STUKcafé.

De participatie van de burger in het publieke domein: praktijken

Volgens Eric Corijn is participatie in wezen een discussie over het uitdiepen van de democratie. Daarin komen verschillende elementen aan bod. Een discussie over procedures en instellingen, een discussie over welke participatie op welke schaal en voor welk beleid en de vraag hoe we de interesse en de activiteit van mensen verhogen. Welk stappenplan is gepast voor een bedreigde democratie? Zijn bijdrage kunt u hieronder lezen

Leuven.23.01.2024Downloaden

Dertig jaar in dienst van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest

De tafel van Hannah Arendt – Over participatie: theorie en praktijk

Volgens Eric Corijn is participatie in wezen een discussie over het uitdiepen van de democratie. Daarin komen verschillende elementen aan bod. Een discussie over procedures en instellingen, een discussie over welke participatie op welke schaal en voor welk beleid en de vraag hoe we de interesse en de activiteit van mensen verhogen. Welk stappenplan is gepast voor een bedreigde democratie?

Hierna houden we een nagesprek met Jan Mellebeek (BUUR, ex-participatieambtenaar Stad Leuven), Bart Crols (Overleg Buurtcomités Kessel-Lo) , Piet Van Meerbeek (Avansa) en Hade Bamps (Levuur). Het gesprek wordt gemodereerd door Sandra Rosvelds (beweging.net).

Het publiek heeft de mogelijkheid om in discussie te treden met de sprekers.

Details:
Dinsdag 23 januari 2024 – 20:00
Romaanse Poort (B14)
Brusselsestraat 63,
3000 Leuven

Sfeerbeelden “De tafel van Hannad Arendt”

Alvast enkele sfeerbeelden van ons event van gisteren, De tafel van Hannah Arendt. De participatie van de burger in het publieke domein.

Onze dank gaat uit naar Filip De Rynck, Tinneke Beeckman en Christophe Busch voor hun waardevolle bijdrages en inzichten, naar Mohamed Ridouani voor het inleidende woordje en John Vandaele voor het in goede banen leiden van de nabespreking.

De participatie van de burger

In onze eerste activiteit onder de noemer van “De tafel van Hannah Arendt” bogen Filip De Rynck, Tinneke Beeckman Christophe Busch zich over hoe de burger participeert in het publieke domein.

Bijdrage van Dr. Filip De Rynck, emeritus hoogleraar bestuurskunde aan de Universiteit Gent

Democratie in crisis, democratie in transitie?

Denken en schrijven over democratie schakelt snel in crisismodus. Het gaat slecht en, als we niet opletten, gaat het nog slechter.

Vooruitdenken over democratie verergert het crisisgevoelen vaak nog meer: het moet helemaal anders, het systeem moet om. Het debat lijdt dan snel aan zuurstoftekort.

Democratie is niet, maar verandert constant. Er is ook niet één opvatting over democratie, de invulling daarvan is zelf deel van een democratisch debat. 

Kijken naar democratie in transitie vergt een breedbeeld op het functioneren van ons politiek – bestuurlijk systeem. Zo’n systemische insteek werkt relaxerend en is een heilzame kuur tegenover het beroepspessimisme van de ‘democratie – watchers’. Kijken naar democratie moet weg van de instrumentele discussies. Er is meer dan gelote burgerpanels als panacee voor alle vermeende kwalen. 

Zijn volledige bijdrage kunt u hieronder lezen:

20230511 De verbeelding van de democratie – Voorrangvanlinks – FDRDownloaden
20230628 Voorrang van Links – Bijdrage publicatie – FDRDownloaden

Bijdrage van Dr.Tinneke Beeckman, filosofe, auteur en columniste

Vrijheid is handelen als burger 

De laatste decennia zegevierde de negatieve vrijheid: wie kan, mag vrij handelen zonder door anderen beperkt te worden. Die vrijheid geldt voor individuen en bedrijven. Burgerschap betekent dan dat je rechten mag opeisen en je belang mag nastreven. Recente crisis tonen echter de limieten van die invulling: op cruciale momenten moet de politiek nog de legitimiteit hebben om die vrijheid (deels en beperkt) aan banden te leggen. Tegelijk moeten burgers betrokken blijven bij politieke beslissingen. Welk vrijheidsbegrip kan hiervoor inspirerend zijn?’ 


Haar volledige bijdrage kunt u hieronder lezen:

Vrijheid is handelen als burgerDownloaden

Dr. Christophe Busch, directeur van het Hannah Arendt Instituut

Hannah’s wankele tafel: waarheidsverval, leugenachtigheid in de politiek en depluralisatie

Onze samenleving verandert razend snel. De globalisering maakt van onze wereld een dorp en resulteert onder meer in toegenomen complexiteit, superdiverse steden en regio’s. Daarnaast is er sinds de jaren negentig een steeds groeiende virtuele wereld erbij gekomen. Algoritmes bepalen daarbij de snelheid en de wijze waarop informatie stroomt of stormt doorheen onze denkkaders. Globalisering en algoritmisering brengen naast tal van mogelijkheden ook uitdagingen met zich mee. De patronen in de geschiedenis leren ons dat nieuwe informatie- en communicatietechnologie, gepaard met impactvolle gebeurtenissen zoals een pandemie of oorlog vaak waarheid en identiteit onder druk zetten. Een episode van waarheidsverval en binaire denkkaders zijn dan het gevolg. Belangrijk is om stil te staan hoe deze sociale realiteiten worden vorm gegeven door taal en verhaal, en dat net pluraliteit en verbinding ons deeloplossingen kunnen aanreiken. 

Zijn bijdrage kunt hieronder lezen

Keynote polarisatie waarheidsverval (short)Downloaden

De tafel van Hannah Arendt. De participatie van de burger in het publieke domein

Met ‘De tafel van Hannah Arendt. De participatie van de burger in het publieke domein’ focust Voorrang van Links op een boeiend thema via drie lezingen en een nagesprek.

Filip De Rynck argumenteert dat er eerder sprake is van een ‘democratie in transitie’ dan van een ‘democratie in crisis’. Kijken naar een democratie in transitie vergt een breedbeeld op het functioneren van ons politiek-bestuurlijk systeem. Zo’n systemische insteek vormt een heilzame kuur tegenover het beroepspessimisme van de ‘democratie-watchers’.

Voor Tinneke Beeckman is vrijheid handelen als burger. De ongeremde negatieve vrijheid, het vrij handelen zonder door anderen beperkt te worden, botst op haar limieten. Op cruciale (crisis)momenten moet de politiek echter de legitimiteit hebben om die vrijheid (gedeeltelijk) aan banden te keggen. Tegelijk moeten burgers betrokken blijven bij politieke beslissingen. Vraag is dan welk vrijheidsbegrip hiervoor inspirerend kan zijn?

Tenslotte wijst Christophe Busch op de ‘wankele tafel’ van Hannah Arendt. De complexe globalisering en groeiende digitalisering  leiden naar een nieuwe informatie- en communicatietechnologie. Die plaatst, samen met gebeurtenissen als oorlog en pandemie, waarheid en identiteit onder druk. Waarheidsverval en binaire denkkaders zijn het gevolg.  Belangrijk is om na te gaan hoe deze sociale realiteiten worden vorm gegeven door taal en verhaal en dat net pluraliteit en verbinding ons deeloplossingen kunnen aanreiken.

De avond wordt ingeleid door burgemeester Mohamed Ridouani. John Vandaele (MO* Magazine) modereert het nagesprek.